Geletterdheid in onze moderne tijd: #2 Digitale geletterdheid

In deze moderne wereld worden jongeren dagelijks overspoeld door een constante stroom van digitale informatie, van appjes tot socialemediaberichten en online nieuws. We zitten midden in een ‘aandachtseconomie’, waarin verschillende mediakanalen vechten om onze aandacht met meldingen, pushberichten en clickbaits. Maar wat betekent dit voor ons vermogen om informatie echt op te nemen en kritisch te denken? Vooral het vermogen van jongeren om diep te lezen staat ter discussie.

Om deze uitdagingen aan te gaan, is het belangrijk dat jongeren verschillende vormen van geletterdheid ontwikkelen. Naast traditioneel lezen moeten ze ook digitaal geletterd zijn, in staat zijn om meervoudige vormen van informatie te begrijpen en literaire competentie op te bouwen.

Maar hoe kunnen jongeren deze geletterdheden ontwikkelen te midden van alle digitale afleidingen? Een antwoord ligt in het lezen van boeken, verhalen en gedichten. Fictie biedt een geweldige kans om diepgaande aandacht te oefenen en bewust te schakelen tussen verschillende leesstijlen. Bovendien helpt het jongeren bij het ontwikkelen van kritisch denken, analytische vaardigheden en empathie – essentiële vaardigheden in onze moderne wereld.

In een serie van 4 blogs vertellen we er meer over. Dit is de tweede blog over digitale geletterdheid.

Digitale geletterdheid

In een wereld die gedreven wordt door digitale vooruitgang en voortdurende technologische ontwikkelingen, is digitale geletterdheid van onschatbare waarde geworden. Het gaat niet alleen om het begrijpen en gebruiken van digitale informatie, maar ook om het vermogen om kritisch na te denken over de digitale wereld waarin we leven. Binnen dit spectrum valt ook multimediale geletterdheid, een aspect dat steeds meer aan belang wint naarmate digitale media gevarieerder en ingewikkelder worden.

Digitale geletterdheid vereist een breed scala aan vaardigheden en competenties. Het gaat niet alleen om het gebruik van computers en internet, maar ook om het vinden, evalueren, delen en produceren van digitale inhoud. Dit omvat het begrijpen van privacykwesties, auteursrechten en het vermogen om digitale informatie kritisch te beoordelen op betrouwbaarheid en geloofwaardigheid.

Multimediale geletterdheid

Multimediale geletterdheid voegt een extra laag complexiteit toe aan digitale geletterdheid. Het omvat het begrijpen en gebruiken van verschillende vormen van media, zoals tekst, afbeeldingen, audio en video, en het vermogen om deze te integreren in communicatie en expressie. Dit is met name relevant in een tijd waarin multimediale content steeds prominenter aanwezig is op het internet en sociale media.

Een cruciaal aspect van digitale geletterdheid is het vermogen om effectief te communiceren in digitale omgevingen. Dit betekent niet alleen het begrijpen van verschillende communicatieplatforms en -tools, maar ook het vermogen om duidelijk, coherent en respectvol te communiceren met anderen online.

Daarnaast omvat digitale geletterdheid ook het vermogen om kritisch te denken over de digitale wereld en de informatie die daar wordt gepresenteerd. Met de overvloed aan informatie online is het van essentieel belang om feiten van fictie te kunnen onderscheiden, nepnieuws te herkennen en informatiebronnen te evalueren op betrouwbaarheid en geloofwaardigheid.

Onderwijsinstellingen en organisaties spelen een cruciale rol bij het bevorderen van digitale geletterdheid. Door leerlingen te voorzien van de nodige vaardigheden en kennis kunnen ze beter worden voorbereid op de uitdagingen van de digitale wereld. Dit omvat het integreren van digitale geletterdheid in het curriculum, het aanbieden van trainingen en workshops voor studenten en docenten, en het aanmoedigen van een kritische houding ten opzichte van digitale media.

Al met al is digitale geletterdheid een essentiële vaardigheid geworden in de moderne samenleving. Het stelt individuen in staat om effectief te communiceren, informatie te vinden en te evalueren, en kritisch te denken over de digitale wereld waarin we leven. Door te investeren in digitale geletterdheid kunnen we ervoor zorgen dat mensen beter zijn uitgerust om te navigeren in de complexe en snel veranderende wereld van digitale technologie.

Binnen het onderwijs is er een boeiende ontwikkeling gaande: literaire gesprekken nemen een steeds prominentere plaats in. Deze gesprekken, gebaseerd op de handleiding ‘Maar als je erover nadenkt…‘, transformeren de traditionele boekenkring tot een dynamische en interactieve ervaring. In dit blog duiken we dieper in de praktijk van literaire gesprekken op school en ontdekken we de betekenis ervan voor zowel leraren als leerlingen.

Waar het bij literaire gesprekken om gaat

Literaire gesprekken vormen een krachtige manier om leerlingen actief te betrekken bij het lezen en interpreteren van teksten. De cyclus van het gezamenlijk lezen van een boek, het opschrijven van gedachten op post-its, en het voeren van vijf literaire gesprekken per boek, creëert een diepgaand begrip van verhalen. Het geeft leerlingen de ruimte om hun eigen vragen, verwachtingen en interpretaties te delen, waardoor literair denken wordt gestimuleerd.

De rol van de leerkracht

Het voeren van literaire gesprekken vraagt meer van de leerkracht dan een traditionele boekenkring. Om effectief te zijn, moet de leerkracht niet alleen het gekozen boek goed kennen, maar ook literair competent zijn. Het stellen van de juiste vragen en het stimuleren van discussies vereist inzicht in zowel het boek als de leeservaring van de leerlingen. Als de cyclus zich herhaalt gedurende het schooljaar, evolueert de rol van de leerkracht van leidende gids naar een ondersteunende facilitator.

Leerlingen in de regisseursstoel

Een opvallend kenmerk van deze benadering is de geleidelijke overgang van door de leerkracht geleide gesprekken naar ‘leesclubs’ waarin leerlingen zelf het boek kiezen en bespreken. Deze verschuiving weerspiegelt de groei en ontwikkeling die leerlingen doormaken in hun begrip van literatuur en het vermogen om zelfstandig te denken en te analyseren.

Het belang van literair denken

In literaire gesprekken draait het niet om het vinden van het ‘juiste’ antwoord, maar om het verkennen van diverse interpretaties en persoonlijke reacties op het verhaal. Vragen en discussies zijn geen tekenen van onmacht, maar eerder een manifestatie van literair denken. Dit benadrukt het belang van het aanmoedigen van nieuwsgierigheid en het stimuleren van individuele interpretaties binnen de literaire context.

Conclusie

Literaire gesprekken op school brengen de magie van verhalen tot leven en bieden een platform voor diepgaande reflectie en discussie. Door leerlingen actief te betrekken bij het leesproces, ontstaat er een verrijkende leeromgeving waarin literair denken wordt aangemoedigd en individuele stemmen gehoord worden. Als leraren de uitdaging aangaan om literair competent te zijn en een ondersteunende ruimte creëren voor diverse interpretaties, zal de kracht van literaire gesprekken een blijvende impact hebben op de literaire ontwikkeling van leerlingen.

 

SOLLICITATIE














    Ja, ik stem in met het Privacy statement en geef TOPPR de toestemming om deze gegevens op te slaan.

    Mail ons:

    welkom@topprreading.org