De uitdagingen van lezen voor onze jongeren

Ze willen wel, maar…

Lezen wordt door velen terecht beschouwd als een fundamentele vaardigheid die cruciaal is voor succes in het leven. Voor jongeren is dit niet anders. Een recent onderzoek, uitgevoerd door Qrius, werpt licht op de leescultuur onder jongeren en identificeert de leesuitdaging waarmee zij worden geconfronteerd als het gaat om het omarmen van lezen als een plezierige activiteit.

Het onderzoek onthult een aantal interessante bevindingen:

Belang van lezen: Bijna alle jongeren (90%) erkennen het belang van lezen voor hun taalvaardigheid en algemene ontwikkeling. Ze begrijpen dat een goede beheersing van taal essentieel is om vooruit te komen in het leven. Het is hun “niveau” bepalend, zoals een respondent opmerkte.

Associaties met lezen: Gelukkig hebben de meeste jongeren een positieve of neutrale associatie met lezen. Woorden als ‘rust’, ‘ontspanning’, ‘leuk’ en ‘leren’ komen vaak naar voren wanneer ze over lezen praten.

Concurrentie van digitale media: Een van de grootste leesuitdaging voor lezen komt voort uit de opkomst van sociale media, games en series. Deze vormen van entertainment bieden directe bevrediging en vereisen minder inspanning en concentratie dan het lezen van boeken. Hierdoor ervaren veel jongeren moeite om tijd vrij te maken voor boeken, zelfs als ze dat graag zouden willen.

Gebrek aan zichtbaarheid en aanbevelingen: Veel jongeren hebben moeite met het vinden van boeken die bij hun interesses passen. Het huidige aanbod is voor hen niet altijd duidelijk zichtbaar in de media die ze gebruiken, zoals sociale media en YouTube. Bovendien wordt er weinig over boeken gesproken in hun sociale kringen, wat het ontdekken van nieuwe titels bemoeilijkt.

Rol van bekende personen: Boeken geschreven door of over bekende Nederlanders, zoals topsporters of influencers, hebben meer aantrekkingskracht op jongeren. Deze boeken worden vaak als toegankelijker beschouwd en trekken zelfs jongeren aan met een lage leesmotivatie.

Voorkeur voor papieren boeken: Hoewel digitale media populair zijn, geven de meeste jongeren nog steeds de voorkeur aan het lezen van papieren boeken boven e-books en luisterboeken.

En hoe gaan we ze dan helpen?

Deze bevindingen suggereren dat hoewel jongeren de waarde van lezen erkennen, ze worden geconfronteerd met tal van obstakels die hen ervan weerhouden om boeken te omarmen als een plezierige vrijetijdsbesteding. Het is essentieel dat beleidsmakers, scholen en ouders zich bewust zijn van deze uitdagingen en strategieën ontwikkelen om jongeren te ondersteunen bij het ontwikkelen van een liefde voor lezen die verder reikt dan de pagina’s van een boek.

Binnen het onderwijs is er een boeiende ontwikkeling gaande: literaire gesprekken nemen een steeds prominentere plaats in. Deze gesprekken, gebaseerd op de handleiding ‘Maar als je erover nadenkt…‘, transformeren de traditionele boekenkring tot een dynamische en interactieve ervaring. In dit blog duiken we dieper in de praktijk van literaire gesprekken op school en ontdekken we de betekenis ervan voor zowel leraren als leerlingen.

Waar het bij literaire gesprekken om gaat

Literaire gesprekken vormen een krachtige manier om leerlingen actief te betrekken bij het lezen en interpreteren van teksten. De cyclus van het gezamenlijk lezen van een boek, het opschrijven van gedachten op post-its, en het voeren van vijf literaire gesprekken per boek, creëert een diepgaand begrip van verhalen. Het geeft leerlingen de ruimte om hun eigen vragen, verwachtingen en interpretaties te delen, waardoor literair denken wordt gestimuleerd.

De rol van de leerkracht

Het voeren van literaire gesprekken vraagt meer van de leerkracht dan een traditionele boekenkring. Om effectief te zijn, moet de leerkracht niet alleen het gekozen boek goed kennen, maar ook literair competent zijn. Het stellen van de juiste vragen en het stimuleren van discussies vereist inzicht in zowel het boek als de leeservaring van de leerlingen. Als de cyclus zich herhaalt gedurende het schooljaar, evolueert de rol van de leerkracht van leidende gids naar een ondersteunende facilitator.

Leerlingen in de regisseursstoel

Een opvallend kenmerk van deze benadering is de geleidelijke overgang van door de leerkracht geleide gesprekken naar ‘leesclubs’ waarin leerlingen zelf het boek kiezen en bespreken. Deze verschuiving weerspiegelt de groei en ontwikkeling die leerlingen doormaken in hun begrip van literatuur en het vermogen om zelfstandig te denken en te analyseren.

Het belang van literair denken

In literaire gesprekken draait het niet om het vinden van het ‘juiste’ antwoord, maar om het verkennen van diverse interpretaties en persoonlijke reacties op het verhaal. Vragen en discussies zijn geen tekenen van onmacht, maar eerder een manifestatie van literair denken. Dit benadrukt het belang van het aanmoedigen van nieuwsgierigheid en het stimuleren van individuele interpretaties binnen de literaire context.

Conclusie

Literaire gesprekken op school brengen de magie van verhalen tot leven en bieden een platform voor diepgaande reflectie en discussie. Door leerlingen actief te betrekken bij het leesproces, ontstaat er een verrijkende leeromgeving waarin literair denken wordt aangemoedigd en individuele stemmen gehoord worden. Als leraren de uitdaging aangaan om literair competent te zijn en een ondersteunende ruimte creëren voor diverse interpretaties, zal de kracht van literaire gesprekken een blijvende impact hebben op de literaire ontwikkeling van leerlingen.

 

SOLLICITATIE














    Ja, ik stem in met het Privacy statement en geef TOPPR de toestemming om deze gegevens op te slaan.

    Mail ons:

    welkom@topprreading.org